Gangliony to torbiele powstające z płynu gromadzącego się w obrębie stawów. Galaretowate guzki najczęściej powstają na nadgarstkach, ale także na kolanach oraz stopach. Przybliżamy, czym jest to schorzenie, jakie są przyczyny tworzenia się ganglionów oraz jakie objawy można zaobserwować. Umów wizytę lub Zadzwoń teraz. Badanie AMH to jedno z pierwszych i podstawowych badań wykonywanych w diagnostyce kobiecej płodności. Wykonaj je, zarówno wtedy, gdy profilaktycznie chcesz sprawdzić stan swojej rezerwy jajnikowej i zabezpieczyć się na przyszłość oraz gdy bezskutecznie starasz się z partnerem o dziecko. DIAGNOSTYKA Za wysokie stężenie PRL często odpowiada narażenie na długotrwały stres, nieprawidłowa praca tarczycy lub zażywane leki (przeciwdepresyjne, hipotensyjne i zobojętniające kwas żołądkowy). TSH i fT4 TSH to przysadkowy hormon nadzorujący pracę tarczycy; fT4 jest hormonem produkowanym bezpośrednio przez tarczycę. Miednica - anatomia, funkcje, choroby. Miednica to struktura o dość skomplikowanej budowie, ale i bardzo ważnych funkcjach – dźwiga ona tak naprawdę całą górną część ciała, a do tego chroni znajdujące się w jej obrębie wyjątkowo ważne narządy. Dowiedz się, jak zbudowana jest miednica i sprawdź, jakie dokładne organy są Badanie tętna: wskazania i zastosowanie. Tętno odzwierciedla pracę układu sercowo-naczyniowego. Uzależnione jest od dwóch czynników – od bicia serca, które pompuje krew do tętnic, a także od stanu badanych naczyń krwionośnych. Prawidłowe tętno w spoczynku powinno mieścić się w przedziale 60-100 uderzeń na minutę. Stopa referencyjna Narodowego Banku Polskiego określa minimalną cenę, po jakiej bank centralny organizuje operacje otwartego rynku na rynku międzybankowym. Jest to wskaźnik rentowności bonów pieniężnych emitowanych przez NBP w trakcie standardowych operacji otwartego rynku, takich jak zakup lub sprzedaż krótkoterminowych (z reguły 7 Otóż na ten moment mandat za niezatrzymanie na stopie wynosi 300 zł (przed zmianą taryfikatora było to 100 zł). Ile kosztuje nie zatrzymanie się na stopie? Wyprzedzanie na przejściu dla pieszych – 1500/3000 zł. Niezatrzymanie się na stopie – 300 zł. Niedostosowanie się do zakazu wyprzedzania – 1000/2000 zł. Punktach na ciele, które są odpowiedzialne za układu oddechowego, promowanie poprawy kaszel, zapalenie oskrzeli oraz innych chorób związanych z gardła i dróg oddechowych. Punkty lokalizacja, odpowiedzialne za drogi oddechowe, jest na całym ciele. Są na głowie, szyi, klatki piersiowej, ramion i nóg. Zespół policystycznych jajników potrafi uprzykrzyć życie swoimi objawami. Jest to spowodowane nadmiernym i długotrwale utrzymującym się wysokim poziomem wolnego testosteronu. Prowadzi to do pojawienia się takich objawów jak trądzik, hirsutyzm (nadmierne owłosienie), czy wręcz przeciwnie – łysienie. Wszystkie te objawy mogą Ale jeśli spojrzysz na statystyki żywych urodzeń dla większości klinik płodności, zobaczysz, że są one niewiarygodnie niskie. A jak to się ma do refleksologii? Stowarzyszenie Association of Reproductive Reflexology przeprowadziło niedawno badanie, w którym wzięło udział 180 osób korzystających z leczenia refleksologicznego. ImheH8v. Witam. Nurtuje mnie pewien problem. Jakie badania trzeba zrobić, aby w 100% potwierdzić PCO? Ja miałam bardzo długie cykle, prolaktynę, TSH i estradriol mam w normie, progesteron jest za niski. Obraz USG wskazuje na policystyczne jajniki. Mój lekarz stwierdził, że najprawdopodobniej mam PCO, ale nie jest to w 100% pewne i że na razie przepisze mi tabletki antykoncepcyjne, a zaczniemy się martwić jak będę chciała zajść w ciążę. Trochę mnie to zdziwiło, że nie ma potrzeby, aby sprawdzić, czy ja na pewno mam to schorzenie. Czytałam, że PCO potwierdza zaburzony stosunek LH do FSH, ale takich badań robić mi nie kazano. Czy słusznie? Bardzo się boję, że mogę mieć w przyszłości problemy z zajściem w ciążę i utrzymaniem jej. Wiem, że ta choroba może mieć różny przebieg. Zauważyłam też, że przytyłam w ciągu ostatnich kilku miesięcy 3 kg. Przy wzroscie 168 cm ważę 65 kg, więc nie mam nadwagi, a podobno przy PCO większość osób boryka się z nadwagą. I jeszcze jedno pytanie - czy to prawda, że przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych to najlepsza forma leczenia PCO? KOBIETA, 26 LAT ponad rok temu Czy w ciąży należy jeść za dwoje? Rozpoznanie PCO nastręczać może wielu problemów. Spowodowane jest to bardzo zróżnicowanym przebiegiem choroby u poszczególnych kobiet i różnymi kryteriami uznawanymi za konieczne do jej rozpoznania. Podwyższony stosunek LH do FSH nie jest warunkiem koniecznym do rozpoznania. Często występuje otyłośc (chociaż ok 30% pacjentek jest szczupłych) i insulinooporność - należy oznaczyć glikemię na czczo. Odnośnie leczenia PCO, to zależy ono od obrazu klinicznego, więc musi być dobrane do konkretnej pacjentki. 0 Nasi lekarze odpowiedzieli już na kilka podobnych pytań innych znajdziesz do nich odnośniki: Czy mam policystyczne jajniki? – odpowiada Lek. Kalina Wysocka-Dubielecka Jak skutecznie leczyć zespół policystycznych jajników? – odpowiada Lek. Aleksandra Witkowska Czy wskazuje to na zespół policystycznych jajników? – odpowiada Lek. Wojciech Zygmunt Niedoczynność tarczycy i problemy w zajście w ciążę – odpowiada Małgorzata Panek Antykoncepcja przy zespole policystycznych jajników - czy pigułki są bezpieczne? – odpowiada Redakcja abcZdrowie Ciąża a Zespół Policystycznych Jajników – odpowiada Lek. Aneta Zwierzchowska Zespół policystycznych jajników a możliwość zajścia w ciążę – odpowiada Elżbieta Rhone Jakie leczenie? Czy należy wykonać jakieś badania dodatkowo? – odpowiada Redakcja abcZdrowie Czy przy takich wynikach będę miała duży problem z zajściem w ciążę? – odpowiada Lek. Aleksandra Witkowska Czy tabletki antykoncepcyjne chronią przed ciążą w 100%? – odpowiada Lek. Anna Syrkiewicz artykuły fot. Fotolia Nie powinnaś ich lekceważyć, bo mogą mieć poważne konsekwencje. Zobacz, po czym poznasz, że masz problemy z jajnikami fot. Fotolia Zakażenie bakteryjne to nie jedyny problem z jajnikami, jaki może przytrafić się kobiecie. Dlatego warto zwrócić uwagę na objawy, które mogą świadczyć, że dzieje się z nimi coś niedobrego. Poznaj 3 najważniejsze objawy, które świadczą o chorobie jajników: 1. Zaburzenia miesiączkowania Zaniepokoić powinny cię wszelkie odstępstwa od normy, jeśli chodzi o termin okresu (spóźniający się okres lub skrócony cykl) i jego obfitość (np. mocne lub skąpe krwawienie). 2. Kłopoty ze skórą O zaburzeniach w pracy jajników może świadczyć trądzik i silne przetłuszczanie się włosów. Jeśli czujesz, że problemy ze skórą wymknęły się spod kontroli koniecznie wybierz się na odpowiednie badania krwi. 3. Bóle brzucha Bóle brzucha świadczące o chorobie jajników najczęściej obejmują podbrzusze, choć mogą promieniować w stronę pachwin i pleców. Często towarzyszą im wzdęcia i zaparcia. Czasem nasilają się w czasie współżycia. Wymienione objawy zawsze wymagają konsultacji lekarskiej. Może za nimi stać torbiel jajnika lub zespół policystycznych jajników, dlatego nie warto zwlekać z wizytą u lekarza. Czytaj także: Na podstawie artykuły "Pogotowie dla jajników", Agnieszka Czechowska/Pani Domu Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem! Najlepsze Promocje i Wyprzedaże REKLAMA Usunięcie jajników, czyli owariektomia, to zabieg chirurgicznego wycięcia jednego lub obu jajników. W przypadku usunięcia tylko jednego jajnika, czynność wydzielnicza drugiego pozostaje bez zmian - kobieta miesiączkuje, a także może mieć dzieci. Jeśli jednak usuwane są oba jajniki, kobieta staje się bezpłodna oraz otrzymuje suplementację hormonalną w celu zastąpienia dotychczas wydzielanych hormonów przez jajniki. spis treści 1. Jakie są wskazania do zabiegu usunięcia jajników? 2. Przygotowanie do wycięcia jajników 3. Przebieg operacji usunięcia jajników 4. Po zabiegu usunięcia jajników 5. Powikłania operacji usunięcia jajników rozwiń 1. Jakie są wskazania do zabiegu usunięcia jajników? Zabieg usunięcia jajnika lub jego części wykonywany jest w celu: Zobacz film: "Usunięcie jajników a ryzyko nowotworu" usunięcia jajnika dotkniętego rakiem; usunięcia źródła estrogenu, który stymuluje rozwój niektórych nowotworów; usunięcia dużej torbieli na jajniku; wycięcia ropnia; leczenia endometriozy. 2. Przygotowanie do wycięcia jajników Przed operacją lekarz zleca badania krwi i moczu oraz dodatkowe badania, w tym USG i badanie rentgenowskie, dzięki czemu możliwe jest dokładne określenie stanu zdrowia kobiety. Wieczorem przed zabiegiem kobieta powinna zjeść lekką kolację, po czym do czasu operacji nie powinna przyjmować żadnych płynów, pokarmów i leków. 3. Przebieg operacji usunięcia jajników Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym. Chirurg wykonuje poziome lub pionowe nacięcie tak, jak w przypadku histerektomii. Poziome nacięcie pozostawia mniej widoczną bliznę, jednak przy pionowym nacięciu lekarz ma lepszy wgląd do jamy brzusznej. Po wykonaniu nacięcia mięśnie nie są przecinane, lecz rozsuwane na boki tak, aby było widać jajniki. Przy wycięciu obu jajników często usuwa się także jajowody. Owariektomię czasami wykonuje się podczas zabiegu laparoskopowego. W jego przebiegu wykorzystuje się rurkę z niewielkim obiektywem i źródłem światła. Wprowadza się ją poprzez małe nacięcie w pępku. Dołączona do rurki kamera pozwala chirurgowi oglądać wnętrze jamy brzusznej na monitorze. Po wycięciu jajników usuwa się je przez niewielkie nacięcie w górnej części pochwy. Niekiedy jajniki rozcina się na mniejsze części, co ułatwia ich usunięcie. 4. Po zabiegu usunięcia jajników W celu uniknięcia pooperacyjnej infekcji, pacjentka powinna przyjmować antybiotyki. U kobiet, którym usunięto oba jajniki, rozpoczyna się hormonalną terapię zastępczą, aby złagodzić objawy menopauzy, które pojawiają się, gdy organizm przestaje produkować estrogen. Usunięcie jajników wiąże się ze zwiększeniem ryzyka chorób serca i kości, dlatego też kobiety, które przeszły ten zabieg, powinny zapobiegać tym chorobom poprzez regularną aktywność fizyczną, utrzymywać niskotłuszczową dietę i przyjmować wapń. W zależności od rodzaju zabiegu, proces powrotu do zdrowia trwa od 2 do 6 tygodni. U chorych cierpiących na raka operacja usunięcia jajników towarzyszy chemioterapii i radioterapii. 5. Powikłania operacji usunięcia jajników Owariektomia jest stosunkowo bezpieczną operacją, chociaż jak każdy zabieg chirurgiczny wiąże się z pewnym ryzykiem. Do powikłań pooperacyjnych należą: reakcja alergiczna na podany środek znieczulający; krwotok wewnętrzny; powstawanie zakrzepów; uszkodzenie organów wewnętrznych; infekcja pooperacyjna. Konsekwencją usunięcia obu jajników są objawy menopauzy, w tym spadek libido i uderzenia gorąca. Usunięcie jajników może być dla kobiety traumatycznym doświadczeniem. Z tego względu wskazana jest konsultacja z psychologiem. Nie czekaj na wizytę u lekarza. Skorzystaj z konsultacji u specjalistów z całej Polski już dziś na abcZdrowie Znajdź lekarza. polecamy Artykuł zweryfikowany przez eksperta: Lek. Tomasz Makos Lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu gastroenterologii i onkologii klinicznej. Interwencje chirurgiczne spowodowane rozpoznaniem guza jajnika to jedne z najczęściej wykonywanych operacji ginekologicznych. Niejednokrotnie są to interwencje niepotrzebne, dlatego warto zwrócić uwagę na zalecane metody diagnostyczne i terapeutyczne dotyczące niezłośliwych nowotworów jajnika. W przypadku zmian o charakterze złośliwym istotne jest, by pacjentka jak najwcześniej trafiła pod opiekę ginekologa onkologa w celu określenia chirurgicznego stopnia zaawansowania nowotworu i doboru odpowiedniej terapii adiuwantowej. Dlatego różnicowanie niezłośliwych guzów i raka jajnika jest tak bardzo istotne, ale niejednokrotnie sprawia kłopoty w codziennej praktyce. W artykule przedstawiono obowiązujące zasady postępowania w oparciu o wytyczne polskie i międzynarodowe. Nowotwory jajnika według klasyfikacji Światowej Organizacji Zdrowia (ang. World Health Organization – WHO) dzieli się na nowotwory nabłonkowe i nienabłonkowe [1]. Najczęściej (65–75%) występują nowotwory wywodzące się z nabłonka powierzchniowego i jego podścieliska, wśród których wyróżnia się nowotwory:POLECAMY surowicze, śluzowe, endometrioidalne, jasnokomórkowe, z nabłonka przejściowego. Wszystkie wyżej wymienione nowotwory mogą występować jako guzy łagodne o granicznej złośliwości i złośliwe. Wśród nowotworów nienabłonkowych można wyróżnić nowotwory: ze sznurów płciowych i podścieliska, germinalne, mieszane, niesklasyfikowane, przerzutowe, niewystępujące typowo w jajniku. Łagodne guzy jajnika najczęściej są bezobjawowe. Objawy mało specyficzne, ale sugerujące obecność raka jajnika, to: ból i napięcie w obrębie jamy brzusznej, częste oddawanie moczu, krwawienie pomenopauzalne, utrata apetytu, spadek masy ciała, wyniszczenie, krwawienie z odbytnicy, wzdęcia. Diagnostyka Guzy jajnika rozpoznaje się podczas badania ginekologicznego i ultrasonograficznego (USG). Już podczas badania dwuręcznego można ocenić wielkość, położenie i strukturę zmian w przydatkach. Pomocne może być również wykonanie badania per rectum. Konieczne jest dokładne zebranie wywiadu w kierunku chorób nowotworowych występujących w rodzinie, szczególnie nowotworów jajnika, sutka czy przewodu pokarmowego i ewentualne poszerzenie diagnostyki w kierunku dziedzicznych zespołów nowotworów. Diagnostyka obrazowa Badanie USG jest standardem w obrazowaniu przedoperacyjnym guzów jajnika. Często niezbędne jest połączenie badania wykonywanego przez pochwę z badaniem przez powłoki brzuszne, szczególnie w przypadku guzów o dużych wymiarach. Zaleca się wykonywanie badania USG po miesiączce. Ocena endometrium jest przydatna w przypadku nowotworów wydzielających estrogeny. Prawidłowo wykonane badanie USG pozwala z dużym prawdopodobieństwem ustalić wstępne rozpoznanie, a nawet zasugerować typ histologiczny guza. Uzupełnienie badania o zastosowanie techniki 3D Power Doppler pozwala lepiej zrozumieć morfologię jajnika poprzez dodatkową ocenę unaczynienia wewnątrz guza. Zastosowanie obrazowania kolorowym Dopplerem umożliwia identyfikację przepływu krwi różnicującego złośliwy i niezłośliwy charakter guza. W przypadku zmian łagodnych obserwuje się przepływ obwodowy, zaś centralny przebieg naczyń uwidacznia się w przypadku guzów złośliwych. Połączenie USG z badaniem tomografem komputerowym (TK), rezonansem magnetycznym (RM) i pozytonową tomografią emisyjną (ang. positron emission tomography – PET) umożliwia dokładniejsze różnicowanie guzów jajnika. Cechami sugerującymi zmianę o charakterze złośliwym jest zaobserwowanie podczas badania USG guza o charakterze lito-torbielowatym, często z przegrodami, towarzyszącym wodobrzuszem i przerzutami do otrzewnej [2]. Ultrasonograficzne cechy raka jajnika [3]: lity element – guzek lub wyrośla brodawkowate, przegrody grubości > 2–3 mm, wodobrzusze, obecność przerzutów do otrzewnej, powiększone węzły chłonne. Guzy przydatków według International Ovarian Tumor Analisys (IOTA) dzieli się na [4]: jednokomorowe, całkowicie torbielowate bez przegród, wielokomorowe, całkowicie torbielowate, jednokomorowe, torbielowate z elementami litymi, wielokomorowe, torbielowate z elementami litymi, lite (elementy lite stanowią > 80% przekroju guza). International Ovarian Tumor Analisys przedstawia również proste reguły w różnicowaniu guzów jajnika: ultrasonograficzne cechy guza niezłośliwego (B – benign): B1 – jednokomorowa zmiana, B2 – obecność elementów litych w obrębie guza o średnicy 100 mm, M5 – obfite unaczynienie zmiany (KOLOR IOTA 4). Cecha KOLOR według IOTA: Brak naczyń w guzie w obrazie Power Doppler. 1 lub 2 naczynia widoczne w polu obrazowania części litej lub przegrody. Średnie unaczynienie zmiany, > 2 naczyń. Bardzo silne unaczynienie guza w całym polu obrazowania zmiany litej lub przegród. Ultrasonograficzne proste reguły według IOTA (IOTA simple rules): Co najmniej 1 cecha M i brak cechy B – guz klasyfikowany jako złośliwy. Co najmniej 1 cecha B i brak cechy M – guz klasyfikowany jako niezłośliwy. Brak cechy M i B lub równocześnie obecne cechy M i B – guz niesklasyfikowany. Prawdopodobieństwo wystąpienia zmiany o charakterze złośliwym można oszacować, posługując się systemem GI-RADS zaproponowanym przez Alcazara (tab. 1) [4]. Badania laboratoryjne Oznaczenie stężenia antygenu CA125 w surowicy krwi jest powszechnie stosowane w różnicowaniu guzów jajnika o charakterze łagodnym i złośliwym, ma ona jednak wiele ograniczeń. Nawet w 50% przypadków wczesnego raka jajnika [stopień I wg Międzynarodowej Federacji Ginekologów i Położników (fr. Fédération internationale de gynécologie et d’obstétrique – FIGO)] stężenie tego markera może być prawidłowe, dając wynik fałszywie negatywny [4]. Podwyższony poziom antygenu CA125 może występować w przypadku endometriozy, stanów zapalnych miednicy mniejszej, mięśniaków, zapalenia uchyłków, nieswoistych zapaleń jelit czy niewydolności wątroby [3]. Brytyjskie Królewskie Kolegium Ginekologów i Położników (ang. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists – RCOG) zaleca [4]: Oznaczenie antygenu CA125 nie jest konieczne, jeśli w obrazie USG jednoznacznie rozpoznano torbiel prostą. Jeżeli stężenie CA125 jest podwyższone, ale 200 IU/ml zalecana jest konsultacja w ośrodku specjalizującym się w onkologii ginekologicznej. Ocena prawdopodobieństwa obecności zmiany złośliwej ma kluczowe znaczenie w diagnostyce guzów jajnika. Można posługiwać się w tym celu indeksem ryzyka raka jajnika (ang. risk of malignancy index – RMI) [3]: Wskaźnik RMI = U × M × CA125 Wartość stężenia CA125 wyrażona w U/ml. Wartość U obliczamy przyznając punkty za poszczególne cechy stwierdzone podczas badania ultrasonograficznego: torbiel wielokomorową, elementy lite, obecność wszczepów/przerzutów, wodobrzusze, zmiany obustronne. U = 0 – gdy brak w/w cechy U = 1 – gdy stwierdzono 1 cechę U = 3 – gdy stwierdzono, co najmniej 2 cechy Wartość M to stan menopauzalny: M = 1 - pacjentka przed menopauzą M = 3 - pacjentka po menopauzie (brak miesiączki od ponad roku; kobiety po 50 roku życia, poddane histerektomii) Ostatnio coraz częściej lekarze posługują się algorytmem ROMA (ang. risk of ovarian malignancy algorithm), kwalifikując pacjentkę do grupy obciążonej dużym bądź małym ryzykiem nowotworu złośliwego jajnika. W algorytmie ROMA należy sugerować się stanem menopauzalnym, poziomem CA125 oraz HE4 [5]: ≥ 11,4% wysokie ryzyko przed menopauzą, ≥ 29,9% wysokie ryzyko po menopauzie. W przypadku testu OVA 1 ocenianych jest 5 markerów biologicznych: transtyretyna, apolipoproteina A1, mikroglobulina β2, transferryna i CA125. O podwyższonym ryzyku zmiany o charakterze złośliwym świadczy otrzymanie > 5 punktów przed menopauzą i co najmniej 4,4 punktu po menopauzie [5]. U kobiet poniżej 40. roku życia zaleca się również oznaczenie AFP, LDH, inhibiny i βhCG w celu wykluczenia guzów germinalnych (tab. 3) [7]. Zaleca się też oznaczenie innych markerów w przypadku podejrzenia nowotworu przerzutowego (tab. 4). Tab. 1. Prawdopodobieńastwo wystąpienia zmiany o charakterze złośliwym według systemu GI-RADS [4] Kategoria GI-RADS Prawdopodobieństwo zmiany o charakterze złośliwym Cechy obrazu USG 1 zdecydowanie łagodna 0% brak podejrzanych zmian, normalne jajniki, brak guza 2 bardzo prawdopodobnie łagodna 20% co najmniej 3 podejrzane cechy w obrazie guza Tab. 2 torbiel wielokomorowa elementy lite U = 0 – gdy brak wspomnianej cechy obecność wszczepów/przerzutów U = 1 – gdy stwierdzono 1 cechę wodobrzusze U = 3 – gdy stwierdzono co najmniej 2 cechy zmiany obustronne M – stan menopauzalny M = 1 pacjentka przed menopauzą M = 3 pacjentka po menopauzie (brak miesiączki od ponad roku; kobiety po 50. roku życia, poddane histerektomii) Tab. 3. Markery guzów germinalnych Marker Nazwa nowotworu AFP nowotwór pęcherzyka żółtkowego LDH rozrodczak Inhibina nowotwór z komórek warstwy ziarnistej βhCG nabłoniak kosmówkowy Tab. 4. Markery nowotworów przerzutowych Marker Nazwa nowotworu CEA nowotwór jelita grubego CA 19-9 nowotwór jelita grubego lub trzustki CA 153 nowotwór piersi Postępowanie u kobiet przed menopauzą z rozpoznanym guzem jajnika Poniżej przedstawiono rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego (PTG) dotyczące postępowania w guzach niezłośliwych i raku jajnika. Guzy mniejsze niż 6 cm U kobiet miesiączkujących rozpoznanie guza jajnika torbielowatego mniejszego w największym wymiarze niż 6 cm może być związane z czynnością hormonalną w cyklu miesiączkowym. Aby zróżnicować torbiele czynnościowe od guzów jajnika, należy powtórzyć badanie ginekologiczne i USG w następnym cyklu miesiączkowym. Utrzymywanie się lub jego wzrost w kolejnym badaniu jest wskazaniem do operacyjnego jego usunięcia. Małe guzy jajnika bez ultrasonograficznych cech procesu złośliwego można operować laparoskopowo, o ile operator w czasie zabiegu potrafi zachować zasady aseptyki onkologicznej i chora podpisała zgodę na rozszerzenie zabiegu do laparotomii oraz wykonanie odpowiedniego protokołu operacji w przypadku śródoperacyjnego rozpoznania nowotworu złośliwego [6]. Guzy większe niż 6 cm Guzy jajnika większe niż 6 cm stanowią wskazanie do leczenia operacyjnego drogą laparotomii. Laparoskopia może być wykonywana jedynie, gdy guz ma średnicę poniżej 10 cm i nie wykazuje podejrzanych cech w badaniu USG, a stężenia markerów są w granicach normy laboratoryjnej [6]. Postępowanie u kobiet po menopauzie z guzem jajnika U kobiet po menopauzie rozpoznanie guza jajnika o dowolnej wielkości jest wskazaniem do leczenia operacyjnego. Laparoskopia jest dozwolona przy braku cech złośliwości guza w badaniu USG, prawidłowym stężeniu CA125 i wyłącznie przy zabezpieczeniu chirurgicznym w worki endobag [6]. Postępowanie u kobiet ciężarnych z guzem jajnika Guzy jajnika w ciąży występują rzadko. W ok. 30% pojawiają się już w I trymestrze, a w 90% są to torbiele ciałka żółtego,które samoistnie ustępują. Skręt i pęknięcie torbieli oraz krwawienie z jajnika są związane z podwyższonym ryzykiem poronienia lub porodu przedwczesnego. Oznaczenie markerów nowotworowych w czasie ciąży ma ograniczone zastosowanie. Postępowanie operacyjne jest wskazane u ciężarnych, u których guz osiągnął 6 cm w największym wymiarze i wykazuje strukturę litą lub lito-torbielowatą. Optymalny czas wykonania laparotomii to II trymestr ciąży. W przypadku dużych (> 10 cm) lub szybko rosnących guzów należy wykonać operację niezwłocznie po rozpoznaniu zmiany. Zakres operacji powinien obejmować usunięcie zmiany lub całych przydatków [6]. Torbiel jajnika stwierdzona podczas cięcia cesarskiego powinna zostać usunięta. Postawa wyczekująca obowiązuje w przypadku bezobjawowych, prostych torbieli średnicy 70 mm ze względu na trudności w ocenie całej torbieli można uzupełnić diagnostykę o badanie RM lub przeprowadzić zabieg operacyjny. Zaś torbiel prosta 5 cm w okresie pomenopauzalnym, torbiel prosta > 7 cm w okresie przedmenopauzalnym, dolegliwości, podejrzenie procesu złośliwego. Zabieg operacyjny wykonany drogą laparoskopii jest zalecany w przypadku niewielkiego ryzyka wystąpienia zmiany złośliwej. Należy unikać uwolnienia zawartości torbieli do jamy otrzewnej podczas jej usuwania. Jeśli dojdzie do takiej sytuacji, należy obficie przepłukać jamę otrzewnej ciepłym roztworem soli fizjologicznej. Usuwanie zmian powinno następować przez port umiejscowiony w pępku, gdyż zmniejsza to pooperacyjne dolegliwości bólowe oraz ryzyko powikłań w postaci przepukliny [3]. W przypadku pacjentek pomenopauzalnych zaleca się obustronne usunięcie przydatków. Przy każdej kwalifikacji do zabiegu laparoskopii należy poinformować pacjentkę o konieczności konwersji do laparotomii w przypadku niepomyślnego wyniku badania śródoperacyjnego. Biopsja aspiracyjna torbieli jajnika nie powinna być wykonywana rutynowo, ponieważ niesie ze sobą duże ryzyko nawrotu, zaś określenie stopnia złośliwości może być wręcz niemożliwe. Ocena cytologiczna zaaspirowanego płynu jest niemiarodajna. Biopsję aspiracyjną można oczywiście rozważyć w przypadku sprawiającej dolegliwości torbieli u pacjentki z przeciwwskazaniami do zabiegu operacyjnego [3]. Piśmiennictwo Chosia M., Domagała W. Choroby narządu płciowego żeńskiego. [W:] Patologia znaczy słowo o chorobie. Tom 2. Chosia M., Domagała W. (red.). Wydawnictwo PAU, Kraków 2005, 978. Magnowski P., Bochyński H., Pietryga M., Spaczyński M. i wsp. Ultrasonografia w ginekologii onkologicznej. [W:] Praktyczna ultrasonografia w położnictwie i ginekologii. Wydawnictwo Exemplum, Poznań 2012: XX–XX. Duncan T., Scott-Barrett S. Management of Ovarian Masses. August 2013; 17 (v1). Review August 2016. Czekierdowski A. Nowości w diagnostyce raka jajnika. [W:] Praktyczna ultrasonografia w położnictwie i ginekologii. Wydawnictwo Exemplum, Poznań 2012: XX–XX. John A. Nowe markery biologiczne w raku jajnika. Przydatność OVA 1 i ROMA w ustalaniu rozpoznania. Ginekologia po Dyplomie 2012; 7: 14–19. Spaczyński M., Bidziński M., Basta A. i wsp. Rekomendacje PTG dotyczące postępowania w guzach niezłośliwych i raku jajnika. Ginekol. Pol. 2006; 77: 495–501. Szyłło K., Skrzypczak J., Skręt A. i wsp. Stanowisko Zespołu Ekspertów PTG dotyczące diagnostyki i metod leczenia endometriozy. Ginekol. Pol. 2012; 83: 871–876. Levine D., Brown Andreotti Benacerraf B., Benson et l.; Society of Radiologists in Ultrasound. Management of asymptomatic ovarian and other adnexal cysts imaged at US Society of Radiologists in Ultrasound consensus conference statement. Ultrasound Q. 2010; 26 (3): 121–31.

punkty na stopie odpowiedzialne za jajniki